Tahap hukum dalam rumah tangga poligami: wajib, sunat, harus, makruh, haram

Dalam rumah tangga poligami, ada perkara yang wajib, ada yang sekadar digalakkan, dan ada yang dilarang. Halaman ini menerangkan lima tahap hukum dan meletakkan label hukum pada perkara yang paling kerap ditanya.

⏱ 2 minit bacaan§ 5 bahagian📚 2 sumber🗓 Kemas kini: 27 Okt 2026

Maklumat umum, bukan nasihat guaman atau fatwa. Penafian

📘 Apa yang anda akan pelajari

Mengenal lima hukum taklifi
Membezakan keadilan yang wajib dan yang tidak diwajibkan dalam poligami
Membezakan hukum fiqh dengan kesalahan di bawah undang-undang Malaysia
Tahu bila perlu merujuk pejabat mufti

Intipati: Adil dalam giliran dan nafkah adalah wajib; menyamakan rasa cinta tidak diwajibkan kerana di luar kemampuan manusia. Menghimpun lebih daripada empat isteri atau dua beradik adalah haram. Di Malaysia, berkahwin lagi tanpa kebenaran mahkamah ialah satu kesalahan undang-undang.

Amalan minggu ini

Gunakan jadual ini untuk membezakan kewajipan dengan galakan
Jangan menganggap amalan budaya sebagai wajib
Rujuk pejabat mufti negeri anda bagi keadaan yang tidak jelas

1Lima hukum taklifi

Wajib (fardu) — dituntut secara pasti: berpahala jika dilakukan, berdosa jika ditinggalkan. Contoh: solat lima waktu; nafkah isteri.
Sunat (mandub) — digalakkan: berpahala jika dilakukan, tidak berdosa jika ditinggalkan. Contoh: solat sunat rawatib.
Harus (mubah) — dibenarkan; tiada tuntutan untuk melakukan atau meninggalkannya. Contoh: memilih jenis makanan yang halal.
Makruh — tidak digalakkan: tidak berdosa jika dilakukan, tetapi berpahala jika ditinggalkan kerana Allah.
Haram — dilarang: berdosa jika dilakukan, berpahala jika ditinggalkan kerana Allah.

Hukum sesuatu perbuatan boleh berubah mengikut keadaan individu. Perkara yang asalnya harus boleh menjadi haram jika membawa kepada kezaliman.

2Jadual tahap hukum dalam poligami (mazhab Syafi'i)

Label di bawah ialah ringkasan menurut pandangan muktamad mazhab Syafi'i yang menjadi pegangan di Malaysia. Bagi keadaan khusus, rujuk pejabat mufti negeri anda.

Perkara	Tahap	Nota
Adil dalam giliran bermalam	Wajib	Giliran dibahagi sama rata antara isteri
Nafkah zahir, tempat tinggal dan pakaian setiap isteri	Wajib	Mengikut keperluan isteri dan kemampuan suami
Menyamakan rasa cinta di hati	Tidak diwajibkan	Di luar kemampuan manusia — Surah an-Nisa' 4:129
Menyamakan hubungan intim	Tidak diwajibkan	Tetapi suami digalakkan memberi perhatian yang wajar kepada setiap isteri
Memaklumkan isteri sedia ada sebelum berkahwin lagi	Bukan syarat sah nikah	Namun di Malaysia isteri sedia ada dipanggil ke pendengaran permohonan di mahkamah (contoh: Akta 303 s.23(4))
Mempunyai lebih daripada empat isteri pada satu masa	Haram	Had empat isteri — Surah an-Nisa' 4:3
Menghimpun dua beradik sebagai isteri	Haram	Surah an-Nisa' 4:23
Berpoligami ketika yakin akan berlaku zalim	Haram	Surah an-Nisa' 4:3 — jika takut tidak berlaku adil, seorang sahaja
Poligami bagi yang mampu dan yakin boleh berlaku adil	Harus	Hukum boleh berubah mengikut keadaan individu
Berkahwin lagi tanpa kebenaran Mahkamah Syariah (Malaysia)	Kesalahan undang-undang	Contoh: Akta 303 s.123; enakmen negeri mempunyai peruntukan serupa

3Keadilan yang wajib dan yang tidak diwajibkan

Keadilan zahir — giliran, nafkah, tempat tinggal dan layanan — adalah wajib dan boleh diukur.
Keadilan hati — rasa cinta — tidak diwajibkan. Allah berfirman bahawa manusia tidak akan mampu berlaku adil sepenuhnya antara isteri-isteri walaupun sangat menginginkannya, maka janganlah condong sepenuhnya kepada seorang sehingga yang lain dibiarkan tergantung (Surah an-Nisa' 4:129).
Kecenderungan hati tidak boleh diterjemahkan kepada kezaliman dalam giliran, nafkah atau layanan.

Jika seorang lelaki takut tidak dapat berlaku adil, dia hendaklah berkahwin dengan seorang sahaja (Surah an-Nisa' 4:3).

4Hukum fiqh dan undang-undang Malaysia

Fiqh menentukan sah atau tidak sesuatu akad dan dosa atau pahala; undang-undang negeri menetapkan prosedur dan kesalahan yang boleh dihukum oleh mahkamah. Kedua-duanya perlu dipatuhi.

Di Wilayah Persekutuan, lelaki yang masih beristeri tidak boleh berkahwin lagi tanpa kebenaran bertulis Mahkamah Syariah terlebih dahulu (Akta 303 s.23(1)), dan permohonan disertakan ikrar tentang sebab, pendapatan, tanggungan dan pandangan isteri sedia ada (s.23(3)).
Perkahwinan yang diakad tanpa kebenaran tidak didaftarkan kecuali mahkamah berpuas hati ia sah menurut Hukum Syarak dan memerintahkan pendaftarannya, tertakluk kepada kesalahan di bawah s.123 (s.23(1A)).
Setiap negeri mempunyai enakmen sendiri dengan peruntukan serupa — sila semak peraturan terkini di Mahkamah Syariah atau pejabat agama Islam negeri anda.

5Amalan budaya bukan hukum

Banyak amalan dalam rumah tangga — seperti siapa memasak pada hari tertentu, susunan kenduri, atau cara menyambut perayaan — ialah adat atau persetujuan keluarga, bukan hukum wajib. Jangan mengangkat adat ke tahap wajib, dan jangan meremehkan kewajipan kerana adat. Lihat Giliran praktikal dan Hak suami dan isteri.

Sumber & rujukan

Surah an-Nisa' 4:3, 4:23, 4:129Akta Undang-Undang Keluarga Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1984 (Akta 303) s.23, s.123

Baca seterusnya

Fiqh poligami →Hak suami & isteri →Mengurus giliran →Mahram →Istilah →Situasi khas →

Komen atau maklum balas

Dibaca oleh pentadbir MYPolygyny sahaja — tidak diterbitkan.

Tentang Kami · Tanya · Peta Laman · Privasi · Polisi editorial · Penafian