Poligami di Kelantan: undang-undang, mahkamah dan prosedur

1Undang-undang yang terpakai

Undang-undang keluarga Islam bagi Kelantan ialah Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam 2002 (Enakmen 6 Tahun 2002).

Teks yang dibaca oleh laman ini: salinan portal e-Syariah JKSM (arkib). Baca teks seksyen demi seksyen.

Hal ehwal Islam ialah bidang kuasa negeri, jadi nombor seksyen dan amalan di Kelantan boleh berbeza daripada negeri lain. Pindaan selepas tarikh salinan itu mungkin tidak termasuk; untuk teks terkini, sila semak dengan Mahkamah Syariah atau pejabat agama Islam negeri.

2Kebenaran poligami: seksyen 23

s.23 melarang lelaki yang masih beristeri berkahwin lagi tanpa kebenaran bertulis Mahkamah terlebih dahulu (s.23(1)). Ia terpakai kepada perkahwinan di dalam negeri oleh lelaki yang bermastautin di dalam atau di luar negeri, dan perkahwinan di luar negeri oleh lelaki yang bermastautin di dalam negeri.

Permohonan disertai iqrar (s.23(4)) yang menyatakan: alasan perkahwinan itu patut atau perlu; pendapatan semasa; komitmen dan tanggungan kewangan; bilangan orang tanggungan, termasuk yang akan menjadi tanggungan selepas perkahwinan; dan sama ada izin atau pandangan isteri sedia ada telah diperoleh. Izin isteri bukan salah satu syarat kebenaran, tetapi pemohon wajib menyatakannya.

Mahkamah memanggil pemohon, isteri sedia ada, bakal isteri, wali bakal isteri dan sesiapa yang boleh memberi keterangan; pendengaran dibuat dalam Mahkamah tertutup (s.23(5)). Salinan permohonan dan iqrar disampaikan bersama surat panggilan kepada setiap isteri sedia ada (s.23(6)).

Kebenaran boleh diberi jika Mahkamah berpuas hati tentang keempat-empat perkara ini (s.23(5)(a)–(d)):

1. perkahwinan itu patut atau perlu, dengan mengambil kira, antara lain, kemandulan, keuzuran jasmani, tidak layak dari segi jasmani untuk persetubuhan, sengaja ingkar perintah pemulihan hak persetubuhan, atau gila di pihak isteri sedia ada;
2. pemohon mampu menanggung semua isteri dan orang tanggungan sebagaimana dikehendaki Hukum Syarak;
3. pemohon berupaya memberi layanan adil kepada semua isteri;
4. perkahwinan itu tidak akan menyebabkan darar syarie kepada isteri sedia ada.

Pihak yang tidak puas hati dengan keputusan boleh merayu (s.23(7)).

3Mahkamah untuk memohon

Mahkamah Tinggi Syariah Kota Bharu (Kompleks Mahkamah Syariah, Bandar Baru Tunjung), menurut direktori JKSM. Portal mahkamah negeri tidak dapat dicapai semasa semakan; sahkan alamat dan cara memfailkan dengan pejabat agama Islam negeri.

Seksyen poligami hanya menyebut “Mahkamah”. Arahan Amalan JKSM No. 14/2006 (berkuat kuasa 1 Jun 2006) mengarahkan kes poligami di bawah seksyen ini dibicarakan di Mahkamah Tinggi Syariah. Permohonan biasanya difailkan di Mahkamah Tinggi Syariah yang berkenaan dengan tempat pemohon bermastautin; sahkan di kaunter.

Senarai semua mahkamah dan jabatan agama: Direktori Mahkamah Syariah.

4Dokumen, borang dan fi

Dokumen yang lazim diminta (senarai sebenar ditentukan oleh mahkamah):

• Kad pengenalan pemohon, isteri sedia ada dan bakal isteri
• Sijil nikah perkahwinan sedia ada
• Bukti pendapatan: slip gaji terkini, penyata bank, penyata KWSP, senarai hutang dan komitmen
• Butiran orang tanggungan: isteri, anak dan sesiapa yang akan terkesan
• Alamat isteri sedia ada supaya dokumen dapat disampaikan kepadanya
• Surat cerai atau sijil kematian jika bakal isteri janda atau balu

Fi: kadar fi tidak dipaparkan di sini kerana jadual rasmi negeri ini belum dibaca; sila semak kadar terkini di Mahkamah Syariah.

Senarai semak mahkamah (boleh dicetak) · Prosedur ikut negeri

5Langkah-langkah permohonan

1. Sediakan dokumen dan iqrar; dapatkan nasihat peguam syarie jika perlu.
2. Failkan permohonan di Mahkamah Tinggi Syariah dan bayar fi pendaftaran.
3. Mahkamah menetapkan tarikh dan mengeluarkan saman atau notis kepada pihak-pihak.
4. Pendengaran dalam mahkamah tertutup: hakim menilai alasan, kemampuan, keadilan dan kesan kepada isteri sedia ada.
5. Jika kebenaran diberi, ambil perintah bertulis dan bawa ke pejabat agama Islam untuk urusan nikah dan pendaftaran.

Tempoh, borang dan urutan sebenar berbeza mengikut mahkamah; sila semak peraturan terkini di Mahkamah Syariah atau pejabat agama Islam negeri.

6Berkahwin tanpa kebenaran

Berkahwin lagi tanpa kebenaran bertulis ialah kesalahan di bawah s.124. Untuk jumlah denda dan penjara maksimum yang terkini, sila semak dengan Mahkamah Syariah negeri; teks seksyen yang dibaca ada pada pautan itu.

Perkahwinan tanpa kebenaran tidak boleh didaftarkan melainkan Mahkamah berpuas hati ia sah mengikut Hukum Syarak dan memerintahkan pendaftarannya (s.23(2)). Suami juga wajib membayar dengan serta-merta semua mas kahwin dan pemberian yang terhutang kepada isteri sedia ada; jika tidak dibayar, ia boleh dituntut sebagai hutang (s.23(8)).

Jika suami berkahwin secara rahsia · Kahwin di luar negara

7Hak isteri sedia ada: nafkah, harta dan anak

Apabila memberi kebenaran, Mahkamah boleh, atas permohonan mana-mana pihak, (a) memerintahkan nafkah kepada isteri sedia ada; atau (b) memerintahkan pembahagian aset yang diperoleh bersama dalam perkahwinan, atau jualannya (s.23(10)(a), (b)). Isteri sedia ada boleh membuat permohonan ini dalam prosiding yang sama.

Harta sepencarian semasa perceraian diatur oleh s.122: Mahkamah menimbang sumbangan setiap pihak (wang, harta atau kerja), hutang untuk manfaat bersama dan keperluan anak-anak. Bagi aset hasil usaha bersama, teks yang dibaca mengarahkan Mahkamah condong kepada pembahagian sama banyak selepas menimbang perkara itu.

Hadhanah (penjagaan anak): bahagian hadhanah enakmen negeri ini tidak dibaca di sini, jadi nombor seksyennya tidak dipaparkan. Dalam Akta 303 (Wilayah Persekutuan), keutamaan ibu ialah s.81 dan tempohnya s.84; untuk kedudukan di negeri ini, sila semak dengan Mahkamah Syariah negeri. Hadhanah & nasab

Harta sepencarian · Hak isteri sedia ada · Nafkah

8Pejabat agama dan bantuan

Pejabat agama Islam negeri: Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Negeri Kelantan (JAHEAIK) jaheaik.kelantan.gov.my

Pejabat agama Islam menguruskan pendaftaran nikah, cerai dan rujuk, kursus pra-perkahwinan dan khidmat nasihat keluarga. Untuk peraturan terkini tentang borang, fi dan tempoh, sila semak terus dengan Mahkamah Syariah atau pejabat agama Islam negeri anda.

Soal jawab: poligami dan undang-undang · Semua negeri

Sumber & rujukan